Tin ảnh/video

Thăm dò ý kiến

  Quảng bá hội viên
Cổng TT Bộ KH&ĐT
Báo điện tử Bizlive
Website Cục Đầu tư nước ngoài
Dự án TCV-Vafie
Diễn đàn Cạnh tranh Quốc gia
Hội chợ Vietfair
vietfair
Số lượt xem: 2477
Gửi lúc 02:58' 23/03/2016
Việt Nam có tận dụng được cơ hội từ các dự án R&D?

Kỳ vọng thu hút những dự án FDI trong lĩnh vực nghiên cứu phát triển (R&D), nhằm đưa Việt Nam không chỉ trở thành một trung tâm gia công lớn trên thế giới mà còn là nơi cho ra đời những phát minh khoa học mới, đang dần thành hiện thực. Câu chuyện còn lại là Việt Nam sẽ tận dụng cơ hội để tiếp bước theo những quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ?


Ảnh minh họa.

Thông tin từ Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội gửi lên Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết tập đoàn Samsung và chính quyền địa phương đang nỗ lực hoàn tất những thủ tục cần thiết cuối cùng để có thể xây dựng một trung tâm R&D tại quận Hoàng Mai.

Nở rộ R&D

Có tổng vốn đầu tư lên tới 300 triệu USD, nếu hoàn thành, đây sẽ là một trung tâm R&D có quy mô rất lớn trong lĩnh vực phần mềm. Hiện tại, Samsung đang phải thuê 8 tầng tại tòa nhà PVI Tower làm trụ sở tạm thời của trung tâm R&D tại Hà Nội. Đây là nơi làm việc cho hơn 1.600 kỹ sư phần mềm VN và cũng là nơi cho ra đời hàng trăm ứng dụng phần mềm cho điện thoại Samsung, bao gồm cả cây bút điện tử S-Pen Montblanc nổi tiếng. Việc Samsung quyết tâm xây dựng một trung tâm R&D cho thấy tập đoàn này đang coi trọng vai trò to lớn của VN như là một trung tâm sản xuất và nghiên cứu phát triển điện thoại như thế nào. Đây cũng có thể coi là dấu hiệu mới cho thấy sự chuyển dịch đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực nghiên cứu phát triển công nghệ cao đã có chiều hướng ra tăng.

Ông Nguyễn Mại – Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tỏ ra rất phấn khởi khi nói về xu hướng này, vì thu hút các dự án trong hoạt động R&D là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của thu hút FDI mà VN hướng tới lâu nay. Đó là vì R&D không chỉ biến VN thành cái nôi của những phát minh mới, mà còn giúp đào tạo và phát triển một đội ngũ nghiên cứu khoa học lành nghề.

“Chưa phải là nhiều, nhưng đầu tư vào hoạt động R&D ở VN đã bắt đầu tăng dần lên với sự xuất hiện của những tên tuổi lớn” – ông Mại nói.

Ngoài Samsung ra, trước đó phải kể đến những trung tâm R&D của các tập đoàn đa quốc gia lớn khác như Hewlett-Parkard (HP), Panasonic, Yamaha và Piaggio. Hãng sản xuất xe máy nổi tiếng Piaggio thậm chí còn đặt trung tâm R&D cho cả khu vực Châu Á ngay tại VN, chứ không phải ở các thị trường xe máy lớn khác như Ấn Độ hay Trung Quốc. Hầu hết những tập đoàn này đều mới bắt đầu phát triển các trung tâm R&D ở VN trong khoảng gần một thập niên trở lại đây.

Nhưng câu chuyện về thu hút R&D ở VN còn sớm hơn thế. Bắt đầu từ năm 2001, Nissan Techno – Cty con chịu trách nhiệm về R&D cho hãng xe Nissan – đã bắt đầu thành lập ra Nissan Techno Vietnam để tiến hành hoạt động R&D trong lĩnh vực ô tô ngay tại Hà Nội. Dù là quốc gia chưa có được một ngành công nghiệp ô tô đúng nghĩa, nhưng Nissan Techno Vietnam vẫn thu được những kết quả tốt trong hoạt động R&D. Thậm chí, đến năm 2011, Cty này đã phải đầu tư một dự án R&D có quy mô lớn hơn tại khu công nghệ cao Hòa Lạc nhằm đáp ứng nhu cầu. Tính đến tháng 10/2015, cũng đã có gần 1.800 nhân viên VN làm việc trong các hoạt động R&D của Nissan Techno. Còn tập đoàn Samsung trong kế hoạch của mình cũng muốn tăng số nhân viên làm việc trong hoạt động R&D từ 1.600 người hiện tại lên 2.800 người vào năm 2018.

Nhà nước cần có những chính sách khuyến khích hoạt động R&D ở các Cty trong nước.

Cơ hội mới

Thường chỉ được biết đến là địa điểm đầu tư hấp dẫn với những lợi thế về quy mô thị trường và chi phí lao động thấp. Nhưng các dự án R&D đang làm thay đổi cái nhìn về VN trong con mắt của nhà đầu tư nước ngoài.

Ông Võ Quang Huệ – Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Robert Bosch Việt Nam (Cty con của tập đoàn Robert Bosch), đã đánh giá trình độ nghiên cứu khoa học của các kỹ sư VN không thua kém gì nhiều nơi trên thế giới. Đó cũng là lý do Robert Bosch tự tin xây dựng tới hai trung tâm R&D tại VN. Trong thời gian tới, ông Huệ cho biết Cty sẽ tăng vốn đầu tư để mở rộng hoạt động của các trung tâm này.

“Trong vài năm qua hai trung tâm R&D của chúng tôi chỉ tập trung vào việc đáp ứng yêu cầu của Cty tại VN và các chi nhánh khác của tập đoàn Bosch. Tuy nhiên, trong tương lai chúng tôi cũng sẽ tập trung vào những mục tiêu kinh doanh khác ở VN và cả khu vực Châu Á – Thái Bình Dương” – ông Huệ giải thích về lý do sẽ tăng đầu tư vào R&D trong tương lai.

Trong nhiều thập kỷ qua, Ấn Độ và Trung Quốc được coi là mảnh đất màu mỡ cho nhiều tập đoàn đa quốc gia phát triển các hoạt động R&D tại đó. Nhờ đó, Ấn Độ đã nổi tiếng như là một “thung lũng Silicon” ở Châu Á, còn Trung Quốc cũng đã tận dụng được cơ hội đó để phát triển khoa học công nghệ của mình, có được những tập đoàn công nghệ lớn như Huawei hay Xiaomi có sức cạnh tranh ngang ngửa với các tập đoàn toàn cầu khác.

Hiện tại, hầu hết các nhân viên VN đang làm việc ở các trung tâm R&D nước ngoài đều được các tập đoàn đào tạo lại một cách bài bản và được tiếp cận với những công nghệ tiên tiến. Những nhân viên đó sau một thời gian ra ngoài sẽ là tài sản quý để phát triển khoa học công nghệ cho đất nước. Ấn Độ và Trung Quốc đã tận dụng rất tốt lợi thế này để có được những tập đoàn công nghệ riêng của mình.

Quay trở lại VN, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể là cơ hội mới để phát triển khoa học công nghệ. Vấn đề là VN sẽ tận dụng như thế nào. Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Cty Hùng Dũng – một Cty chuyên sản xuất các thiết bị và linh kiện điện tử, cho rằng Nhà nước cần có những chính sách khuyến khích hoạt động R&D ở các Cty trong nước, vì hiện tại gần như hoạt động này không được chú ý. Nếu không có những chính sách khuyến khích cụ thể, theo ông Dũng, sẽ rất khó thu hút nhân lực đang làm việc ở các trung tâm R&D nước ngoài.

GS-TSKH Nguyễn Mại – Chủ tịch Hiệp hội DN có vốn đầu tư nước ngoài: Các DN đang được “tiếp sức” từ các chính sách pháp luật sửa đổi mới
nguyen mai copy

Để nâng chất dòng vốn FDI, VN đã xác định định hướng chiến lược là ưu tiên thu hút đầu tư vào công nghệ cao. Các DN đầu tư vào lĩnh vực này đang được hưởng ưu đãi ở mức cao nhất (thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo), song phải đáp ứng các tiêu chí do VN đặt ra. Khi “cửa ải” được dựng lên hợp lý hơn, sẽ có nhiều nhà đầu tư sẵn sàng nhảy vào và đó là cơ hội để làn sóng FDI trong lĩnh vực công nghệ cao chảy mạnh hơn vào VN trong thời gian tới.

Hiện tại, ngoài Intel, các tên tuổi lớn trong “làng” công nghệ cao thế giới, như Samsung, LG, Microsoft… đều đã tìm đến VN. Không chỉ là đầu tư nhà máy một cách thuần túy, các đại gia này thậm chí đang dịch chuyển sản xuất và coi VN là cứ điểm sản xuất toàn cầu của mình.VN đang có cơ hội chưa từng có để thu hút đầu tư từ các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực công nghệ cao. Cơ hội này đang được “tiếp sức” bởi sự sửa đổi kịp thời các chính sách pháp luật của Chính phủ VN. Ví dụ như, những bất cập của Luật Công nghệ cao trước đây đã được điều chỉnh trong Luật Đầu tư sửa đổi, gỡ bỏ rào cản trong thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Ví dụ như, theo nội dung đã sửa đổi, không còn những quy định cứng nhắc về việc phải đáp ứng yêu cầu tỷ lệ 1% doanh thu cho công tác nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như tiêu chí số lao động của DN có trình độ chuyên môn từ đại học trở lên trực tiếp thực hiện công tác R&D phải đạt ít nhất 5% tổng số lao động…

Tuy nhiên, nhìn từ kinh nghiệm của Thái Lan trong lĩnh vực này cho thấy, thay vì chỉ thu hút đầu tư theo lĩnh vực, Thái Lan có cả các hình thức thưởng thêm cho những dự án đóng góp quan trọng vào nền kinh tế. Ví dụ, dự án đầu tư ít nhất 1% doanh thu cho R&D sẽ được miễn thuế thêm một năm. Dự án có đóng góp ít nhất 2% doanh thu cho đào tạo nghề hay viện nghiên cứu sẽ được miễn thuế thêm hai năm. Dự án đóng góp ít nhất 3% doanh thu cho quỹ phát triển khoa học công nghệ sẽ được miễn thuế thêm ba năm. Thái Lan cũng đã từng bước chuyển từ ưu đãi thuế đơn thuần sang ưu đãi cả gói, bao gồm cả thuế, thủ tục cấp phép trong thời gian nhanh nhất, cung ứng lao động và cơ sở hạ tầng cho nhà đầu tư, và quan trọng nhất là đơn giản hóa các thủ tục hành chính.

Ông Trần Mạnh Báo – Chủ tịch HĐQT,–TGĐ Cty CP giống cây trồng Thái Bình – Thái Binh seed: DN tiếp cận quỹ KHCN còn khó khăn

Nghiên cứu và phát triển (R&D) là điểm khởi đầu của bất kỳ sản phẩm hàng hóa nào có hàm lượng chất xám ở tất cả các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải, y dược…

Trong những năm gần đây, quá trình hội nhập diễn ra cả trên lĩnh vực chuyển giao khoa học công nghệ (KHCN), đồng thời kéo theo sự cạnh tranh quyết liệt của sản phẩm chất lượng cao và trình độ quản lý hiện đại. Chính vì vậy, Thái Binh seed đã xác định phải đẩy mạnh ứng dụng KHCN vào sản xuất, kinh doanh, quản lý, nghiên cứu, tạo ra những sản phẩm tốt cho riêng mình hoặc hợp tác tạo ra những sản phẩm chung, chuyển giao sản phẩm KHCN cho sản xuất đại trà. Có như vậy mới có thể tồn tại và phát triển được.

Nhìn ở góc độ chung thì các DN ít chú trọng đầu tư nghiên cứu phát triển hệ thống thiết bị, máy móc sản xuất, đổi mới công nghệ. Đây là nguyên nhân khiến nhiều DN trong nước gặp khó và không cạnh tranh được với các DN FDI cũng như hàng hóa nhập ngoại. Ngoài ra, một số DN thiếu công cụ quản lý các dự án R&D như quy trình, biểu mẫu, tiêu chí đánh giá, thẩm định; đồng thời cũng chưa kiểm soát được hết những yếu tố rủi ro của những dự án R&D như mẫu lỗi thời, chi phí sản xuất cao, thiếu nguồn lực triển khai.

Mặt khác, theo Nghị định 95 về Đầu tư và cơ chế tài chính đối với hoạt động khoa học và công nghệ, DN nhà nước hằng năm phải trích từ 3-10% thu nhập tính thuế thu nhập DN để lập quỹ phát triển KHCN của DN. DN ngoài quốc doanh được quyền trích từ thu nhập tính thuế thu nhập DN một tỉ lệ hợp lý, tối đa 10% để lập quỹ phát triển KHCN của DN. Tuy nhiên, trên thực tế đa phần các DN hiện nay đổi mới công nghệ, đầu tư nghiên cứu phát triển sản xuất lại dựa chủ yếu vào sự hỗ trợ của đối tác. Việc tham gia các chương trình của Nhà nước và liên kết với các viện, trường còn quá yếu.

Bên cạnh đó cơ chế vận hành quỹ KHCN hiện đang gây khó khăn cho DN trong quá trình tiếp cận. Ngoài ra, do chưa tự chủ được nguồn quỹ nên các DN cũng không mặn mà với việc đầu tư cho R&D. Nguồn nhân lực hạn chế, chưa có mô hình tổ chức cũng như các giải pháp triển khai đang là những bất cập làm cản trở việc đầu tư R&D trong DN. Vì vậy, nhiều DN kiến nghị Nhà nước cần có chính sách sớm tháo gỡ ràng buộc về việc trích lập quỹ phát triển KH&CN.

M.Thanh, K.Lãng ghi

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp

 


Các tin mới



Các tin khác