Làm gì để chấm dứt tình trạng ‘ngủ đông’?

“Điểm nghẽn” không mới nhưng chưa được tháo gỡ

Ngày 3/4, tại Nghệ An, Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) phối hợp với Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Trị tổ chức tọa đàm “Kết nối để thúc đẩy phát triển du lịch mùa đông các tỉnh Bắc Trung Bộ”, với sự tham gia của đại diện Bộ Xây dựng, Bộ VH – TT&DL, hiệp hội du lịch các tỉnh, lãnh đạo các sở, ban ngành địa phương và các doanh nghiệp du lịch, lữ hành trong và ngoài nước.

Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch VAFIE, khu vực Bắc Trung Bộ hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch quy mô lớn, từ bờ biển dài, hệ sinh thái đa dạng đến hệ thống di sản văn hóa dày đặc và vị trí giao thông chiến lược trên trục Bắc – Nam.

Những năm gần đây, hạ tầng du lịch đã có bước tiến đáng kể với sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn như FLC, Mường Thanh, VinWonders, Laguna Lăng Cô… Tuy nhiên, du lịch khu vực vẫn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và chưa thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

TS. Nguyễn Anh Tuấn cũng chỉ ra một nghịch lý rõ nét trong phát triển du lịch tại Bắc Trung Bộ là ngoài 3–4 tháng cao điểm mùa hè, phần lớn cơ sở lưu trú ven biển rơi vào tình trạng vắng khách, thậm chí “ngủ đông”, gây lãng phí lớn nguồn lực đầu tư.

Từ thực tế này, Chủ tịch VAFIE cũng đặt ra vấn đề cho tọa đàm ba câu hỏi trọng tâm nhằm thảo luận làm rõ.

Thứ nhất, vì sao du lịch Bắc Trung Bộ vẫn phát triển chậm, mặc dù đã được xác định là ngành kinh tế quan trọng, mũi nhọn trong nhiều nghị quyết? Vì sao các cơ chế, chính sách đã ban hành nhưng chậm đi vào cuộc sống?

Thứ hai, nếu những nguyên nhân chủ yếu là do đầu tư chưa đồng bộ, thiếu liên kết vùng, thiếu sản phẩm đặc thù, chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế, công tác xúc tiến quảng bá chưa hiệu quả… thì cần làm gì, ai làm và làm như thế nào để tháo gỡ các điểm nghẽn này?

Thứ ba, nếu các loại hình du lịch như golf, MICE, văn hóa – tâm linh được xem là hướng đi để kích cầu mùa thấp điểm, thì cần có những giải pháp cụ thể nào để phát triển hiệu quả các loại hình này?

Theo ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ VH – TT&DL, du lịch Bắc Trung Bộ hiện phụ thuộc lớn vào du lịch biển mùa hè, trong khi mùa đông trở thành “vùng trũng” do thời tiết lạnh, mưa nhiều.

Để phá vỡ tính mùa vụ, cần một sự chuyển dịch mạnh với sự liên kết, kết nối giữa các địa phương cũng như cách thức phát triển sản phẩm du lịch.

Điều này được ông Siêu chỉ rõ tại phiên thảo luận, nhằm phân tích những rào cản và đề xuất giải pháp phát triển du lịch mùa thấp điểm.

Ông Siêu cho rằng, để tăng cường kết nối du lịch Bắc Trung Bộ cần tập trung vào ba trụ cột: thể chế, hạ tầng và đổi mới sáng tạo. Trong đó, thể chế cần tiếp tục mở đường cho doanh nghiệp và nhà đầu tư; hạ tầng phải được kết nối đồng bộ; còn đổi mới sáng tạo là yếu tố tạo ra các sản phẩm mới, gia tăng sức hút điểm đến nhất là trong mùa thấp điểm.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Quốc Lâm, Phó Chủ tịch VAFIE, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, Chủ tịch CTCP Song Ngư Sơn cho rằng yếu tố then chốt để du lịch Bắc Trung Bộ không còn cảnh “ngủ đông” là liên kết vùng thực chất, thay vì rời rạc như hiện nay.

“Cần xây dựng thương hiệu chung ‘mùa đông Bắc Trung Bộ’, tổ chức các sự kiện, lễ hội quy mô vùng vào mùa thấp điểm, đồng thời thu hút các nhà đầu tư chiến lược phát triển sản phẩm du lịch 4 mùa”, ông Lâm nhấn mạnh.

Trong khi đó với phương diện là đơn vị quản lý nhà nước về du lịch, đại diện các Sở VH – TT &DL tại Bắc Trung Bộ cũng đưa ra quan điểm các địa phương cần phối hợp chặt chẽ hơn để cùng nhận diện khó khăn và xây dựng giải pháp chung, thay vì phát triển đơn lẻ, cùng với đó việc liên kết không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà phải cụ thể bằng việc cùng xây dựng các chuỗi sản phẩm liên tỉnh, hướng tới mùa thấp điểm.

Đại diện Hiệp hội doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM), TS. Ko Tae Yen lại cho rằng, để thu hút khách mùa thấp điểm, các địa phương cần xây dựng các tour tuyến liên hoàn giữa các tỉnh, đồng thời hợp tác với những doanh nghiệp lữ hành có sức ảnh hưởng trên thị trường quốc tế để kéo du khách.

Ở khía cạnh hạ tầng vận tải, ông Bùi Lê Sơn, Giám đốc CTCP Vận tải Đường sắt chi nhánh Vinh cho biết ngành đường sắt đang đẩy mạnh nâng cấp chất lượng dịch vụ, cải tạo toa xe và phát triển các tuyến tàu du lịch như “Kết nối di sản miền Trung”. Đây có thể trở thành một sản phẩm bổ trợ quan trọng để thu hút khách đến khu vực Bắc Trung Bộ trong thời gian tới.

“Căn bệnh mùa vụ” của du lịch Bắc Trung Bộ không còn là câu chuyện mới, nhưng lại đang bị “bình thường hóa” như một đặc tính khó thay đổi.

Trong khi nhiều điểm đến trong khu vực châu Á đã chủ động tái cấu trúc sản phẩm để kéo dài vòng đời du lịch quanh năm, thì Bắc Trung Bộ vẫn loay hoay với mô hình “mạnh tay mùa hè”, phụ thuộc nặng vào du lịch biển thuần túy.

Vấn đề không nằm ở việc thiếu tài nguyên, mà ở cách tổ chức thị trường: thiếu một “nhạc trưởng” điều phối liên kết vùng, thiếu các nhà đầu tư dẫn dắt tạo sản phẩm khác biệt và thiếu cả tư duy coi mùa thấp điểm là cơ hội tái cơ cấu thay vì khoảng thời gian “nghỉ đông”.

Nếu không có những cú hích đủ mạnh về thể chế và mô hình hợp tác công – tư, những ký kết hợp tác sẽ tiếp tục dừng lại ở mức hình thức, còn hàng nghìn phòng khách sạn ven biển vẫn phải chấp nhận cảnh sáng đèn cầm chừng qua nhiều mùa mưa.

Cũng trong khuôn khổ tọa đàm đã diễn ra lễ Ký kết các Biên bản Thỏa thuận Hợp tác (MOU).

Gồm, MOU giữa Hiệp hội doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE), Hiệp hội doanh nghiệp Hàn Quốc (KOCHAM) và Hiệp hội Du lịch tỉnh Nghệ An, Hiệp hội Du lịch tỉnh Hà Tĩnh.

MOU hợp tác phát triển du lịch giữa Công ty CP Vận tải Đường sắt và Hiệp hội Du lịch các tỉnh: Quảng Trị, Hà Tĩnh, Nghệ An, Hưng Yên.